Na Zaventem

Het is alweer iets van gisteren – Zaventem. Uit de veelheid van commentaren pluk ik één topos: de vraag “Wat zeg je tegen jonge kinderen?” Juliette Vasterman bespreekt die vraag in de NRC van vandaag. Haar eerste antwoord is simpel: “Niets.”

Haar eerste toelichting zet aan het denken. “Tenminste, zolang het niet hoeft.”

‘Dat zegt Marina van der Wal, opvoedkundige en auteur van Het enige echte eerlijke puberopvoedboek’, vervolgt Vasterman. ‘Misschien heeft ze een wat eigenzinnige mening, zegt ze. Maar ze vindt het echt geen goed idee om kinderen met een hoop leed op te zadelen. „Jonge kinderen begrijpen het niet, kunnen gebeurtenissen niet plaatsen en niet relativeren.” Met als mogelijk gevolg: angst, bedplassen, buikpijn of concentratieproblemen.’

Dat lijkt me paedagogisch een verstandig advies. Bij het vervolg van de toelichting heb ik commentaar: “… volwassenen vergeten dat zij vaak vanuit hun eigen perspectief dingen uitleggen. En ze vergeten dat ze zelf een dosis levenservaring hebben.” Dat is natuurlijk helemaal juist. Maar dan komt het. “Wij weten dat dood betekent dat het voor altijd is, … ‘

O ja? Weten wij dat? En wie zijn die “wij”?

Een van mijn vrienden werkt aan een zogenoemde afternote – een soort levenstestament met een gezichtsveld dat verder reikt dan de horizon van het aardse bestaan. Af en toe laat hij me iets lezen. Ik citeer:

Van Rudolf Steiner leren we dat de gestorvenen niet echt dood zijn. Ze leven alleen op een andere manier. Op die andere manier zijn ze bij ons, om ons heen, in ons. … Die dimensie noemen wij meestal het hiernamaals. Dat is een foute naam. Dat zogenaamde hiernamaals is even goed het hiervoormaals voor ons volgend leven; dat is net zo belangrijk. Hiertussenmaals is de juiste naam, of limbus – een oud woord voor wat ook wel purgatorium of vagevuur heet. … Dáár ligt de grote ontdekking van Steiner. De tijden veranderen, wij veranderen met hen, de grote verandering van onze tijd is dat we nu zekere kennis kunnen krijgen over het hiertussenmaals. We kunnen in onze ziel kijken, en kunnen daar dezelfde zekere kennis verwerven als we in de natuurwetenschappen doen over wat na onze dood zal gebeuren. Dat perspectief opent Steiner in zijn filosofische magnum opus, ‘De filosofie van de vrijheid’: een exacte wetenschap over ‘gene zijde’!”

Wordt vervolgd.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Is er vooruitgang in de vooruitgang? NEE

‘Is internet revolutionair?’ vraagt Robert Gordon in de NRC van 19 maart. NEE, antwoordt hij: ‘Er is juist een tekort aan écht grote uitvindingen.’

Het lijkt alleen maar zo, specificeert hij.

‘Zelfrijdende auto’s maken hun eerste ritjes op snelwegen, robots gaan volgens sommige economen veel banen overnemen, de smartphone is binnen een paar jaar tijd een onmisbaar communicatiemiddel geworden’, geeft Gordon als actuele voorbeelden.  ‘Het is verleidelijk om te denken dat vernieuwing sneller gaat dan ooit en dat we middenin een ongekende technologische revolutie zitten’, licht hij toe.’Dat is ook wat veel technologiebedrijven zeggen.’

Maar het tegendeel is het geval, zegt de auteur van het begin dit jaar verschenen boek The Rise and Fall of American Growth, in een vraaggesprek met NRC. „Sterker: we zitten in een periode van stagnatie.”

Hij heeft op een gruwelijke manier gelijk. Kijk en luister naar, en denk dóór over wat vanochtend in Brussel gebeurd is en nog steeds, in een ruime omtrek van de hoofdstad van de Europese Unie gaande is terwijl ik dit schrijf.

Alle woorden schieten te kort om … enzovoort; zodra het om oordelen gaat, flitsen de riedeltjes weer over het scherm.

De woorden die we nodig zouden hebben om echt te begrijpen wat hier gaande is, zijn er domweg niet. “Hemel, hel, hiernamaals, paradijs …” – voor moslims verwijzen die woorden naar realiteiten. Voor een aantal moslims legitimeren die realiteiten terreur. Niemand kan zeggen voor hoeveel moslims dit geldt.

Voor ‘ons’ [= lezers van mijn WordPress-dossier] verwijzen die woorden naar … – wordt vervolgd.

Voor nu vat ik alleen samen: Ceterum censeo dat het kairos is voor een programma “Rudolf Steiner revisited” – Overigens ben ik van mening dat het an der Zeit is, dat de tijd óverrijp is, voor een herwaardering van wat Steiner allemaal geleerd heeft.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Opwelling

‘Plegers van een levensdelict worden voor hetzelfde feit sinds enkele jaren vaker veroordeeld voor doodslag dan voor moord.’

Dat meldt een bericht in de NRC vandaag.

‘In 2013 zijn de voorwaarden voor het bewijzen van moord aangescherpt en sindsdien hebben rechters bijna 40 procent van de zaken waarin moord bewezen was verklaard, in hoger beroep afgezwakt tot doodslag. En dat scheelt flink in de straf, blijkt uit onderzoek van deze krant naar ruim honderd moord- en doodslagzaken tussen 2011 en 2013 die door de rechtbank en in hoger beroep door het gerechtshof zijn behandeld. Voor moord, waarbij ‘voorbedachte rade’ is vereist, kan levenslang worden gegeven. Voor doodslag, een handeling ”in opwelling”, maximaal vijftien jaar. Gemiddeld kregen de daders uit het onderzoek ruim veertien jaar celstraf voor moord, in hoger beroep was dat nog geen tien jaar voor doodslag. Dat rechters in hoger beroep moord en doodslag lichter bestraffen heeft vele oorzaken – andere beoordeling van feiten, toerekeningvatbaarheid. Maar ook de aanscherping van de eis voor een bewezen ‘moord’ blijkt dus een belangrijke rol te spelen. Van moord was voorheen sprake als een verdachte de tijd en gelegenheid had gehad om na te denken – enkele seconden waren genoeg. In 2013 stelde de Hoge Raad dat voortaan moest vaststaan dat een dader ook van die tijd en gelegenheid gebruik had gemaakt. Alleen dan is ‘voorbedachte rade’ bewezen, anders is het doodslag, aldus de hoogste rechter.’

Tot zover het bericht. De cursiveringen zijn van mij. Ik noteer twee associaties.

De eerste komt uit het lemma Augenblick in het Historisches Wörterbuch der Philosophie van Joachim Ritter e.a.: ‘Als ogenblik oftewel het plotselinge (τὸ ἐξαίφνης) benoemt Plato in de dialoog ‹Parmenides› (155 e–157 b) dat specifiek wonderbaarlijke (ἄτοπον), waarin het éénmalige van beweging overgaat (μεταβάλλει) in rust, en van rust weer terug in beweging: de overgang van “zijn” in “niet zijn”. Dit is “specifiek wonderbaarlijk” omdat dit exaifnês tussen rust en beweging buiten de tijd is.’

De tweede associatie komt uit het proefschrift ‘Wetenschap van gene zijde – Geschiedenis van de Nederlandse parapsychologie in de twintigste eeuw’ waarop Ingrid Kloosterman (1983) op 23 februari in Utrecht promoveerde: ‘In 2011 publiceerde de Amerikaanse sociaal psycholoog Daryl Bem een geruchtmakend artikel in het Journal of Personality and Social Psychology. In zijn “Feeling the future” presenteerde Bem negen studies met “experimental evidence for anomalous retroactive influences on cognition and effect”. Bem meende met de resultaten van deze experimenten het bewijs te leveren dat informatie uit de toekomst onze gedragingen in het heden kunnen beïnvloeden en dat er dus een zogenoemde retroactieve invloed van de toekomst op het heden zou bestaan. … De negen studies die Bem presenteerde in zijn artikel gingen alle uit van een algemeen geaccepteerd psychologisch effect, waarbij vervolgens de volgorde van de stimuli in de test werd omgedraaid ‘(…) so that the individual’s responses were obtained before rather than after the stimulus events occurred’.

Wie het vatten kan, die vatte het. Wie meer wil weten, reagere: hugo@verbrugh.nl

 

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Deutsche Geist

Binnenkort is het weer Boekenweek. Maxim Februari schreef erover in de NRC van 8 maart: ‘De Boekenweek stuurt eau de cologne rond. Een fles 4711 in een pakje: de postbode laat het op de stoep voor me achter. ’s Avonds laat schroef ik in gedachten de dop van de fles en dan golft de eeuwigheid opeens voorwaarts en achterwaarts over me heen.’

Een geschifte mix van begrip en onbegrip, instemming en weerzin en nog veel meer golft omhoog en omlaag, heen en weer naar links en rechts, vooruit en achteruit, alsmaar golvend tussen het zijnde en het niet zijnde, over en door mij heen. Is dit nou poëtisch of cryptisch, DOET het me iets of doet het me niks, wat voor vragen en onzekerheid roept dit in mij op?

Iets verderop in de tekst wordt het duidelijker. ‘Nu ik hier ’s avonds laat in de keuken, leunend tegen het aanrecht, door Sehnsucht wordt overvallen, komt dat niet louter door de geur uit het flesje 4711. De Duitse letteren staan dit jaar centraal in de Boekenweek en hier sta ik met een Duitse fles Kölnisch Wasser dat Eau de Cologne heet. Het is niet zozeer de geur, maar vooral dat woord, Cologne, dat me voorover het verleden en achterwaarts de toekomst in gooit, en ik weet niet eens waarom. … ‘Das ist die Sehnsucht’, zegt Rilke. Geen verblijfplaats hebben in de tijd – ‘keine Heimat haben in der Zeit.’ Je valt door de geschiedenis heen, je voelt tijdperken verstrijken en je hebt geen ander houvast dan het verlangen naar iets onbestemds waarvan je weet dat het nooit komen zal. Overal in de Duitse onspecificeerbaarheid mist iets, ontbreekt iets en dat roept ons. In zijn gedicht ‘Sehnsucht’ ziet Friedrich Schiller weliswaar een bootje dat hem naar het wenkende perspectief kan brengen, ‘einen Nachen seh ich schwanken’, maar de veerman ziet hij niet. ‘Aber ach! der Fährmann fehlt.’

DAT herken ik. Unverständlichkeitsbedürfnis, Vergangenheitsbewältigung, Wiedergutmachung. Dat is het. Daar moet ik het over hebben, anders ga ik via de X en de Y van het vrouwelijke en het totaal andere mannelijke dat ik toevallig in deze incarnatie ben en dat Februari op een heel bijzondere manier ook kent, aan Zynismus ten onder.

De bijzondere kennis van de X-enY-chromosomen van Februari is een oud verhaal. Hij begon zijn leven als een vrouw. Als Marjolijn Februari had zij/hij toen ook al een column in de NRC. Op 1 oktober 2011 nam zij als spreker deel aan een Symposium over het boek ‘De Filosofie van de Vrijheid’ van Rudolf Steiner van de Iona Stichting en het open ontmoeting- en studiecentrum voor antroposofie in Amsterdam. Als uitgangsstelling gaf ze: ‘Het oordeel over wat er is gebeurd is slechts een afgeleide van het plan om iets te gaan doen. Uit het verslag van Jac. Hielema citeer ik: ”Met stomheid geslagen.”, begon Marjolijn Februari (1963), schrijver en columniste haar betoog. Waarom? Omdat ze eindelijk antwoorden vond op vragen waarop ze als 22-jarige al wilde promoveren.

Haar favoriete citaat uit het boek: ”Streven op zichzelf schenkt vreugde.”

Zou Maxim Februari zich dit herinneren?

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Toeval bestaat

Binnen enkele minuten krijg ik twee berichten binnen. Eerst een reclame boodschap voor een bedrijf dat video-marketing doet. ‘Beelden zeggen meer dan woorden!’ is de boodschap.

Maar wat zeggen die beelden precies? Amper een minuut later krijg ik die vraag indringender dan ooit voorgelegd. De digitale editie van de NRC komt binnen.

Op de voorpagina een foto over de hele breedte en bijna de halve hoogte; onderschrift: ‘Na nachtelijk vooroverleg van de Turkse premier Davutoglu (links), de bondskanselier Merkel en premier Rutte bereikten EU-leiders gisteren een principeakkoord over vluchtelingen. Foto Jonas Roosens/ANP’

Wat zegt die foto precies? Ik kan alleen voor mezelf spreken. Als een magneet trekt het, excusez le mot, smoel van Rutte mijn blik naar hem. Ik herinner me niet dat ik zó een lugubere rotkop ooit eerder in een nette krant gezien heb. En nota bene: dit is nothing personal. Ik vind echt dat Rutte het in veel opzichten goed doet. Ik kan me alleen niet onttrekken aan de verdenking dat de NRC-redactie-vergadering van de vele foto’s die ze gekregen zullen hebben juist die met déze idiote tronie hebben gekozen als een soort wraakoefening.

De conclusie van het hoofdartikel geeft voedsel aan mijn verdenking: ‘De doorbraak moet dus nog maar blijken. Duidelijk op dit moment is slechts de hoge politieke prijs die het vragende Europa aan spelbepaler Turkije moet betalen.’

In het Nederlands Dagblad staat het duidelijker: ‘De EU zoals we die kennen, is ten dode opgeschreven, zeggen buitenstaanders. Want een unie die moet worden gered door Turkije, die verkoopt haar ziel, waarschuwen ook Europarlementariërs.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Wat is de waarde van een mensenleven?

Bericht op NU, vandaag: Een jury heeft de Amerikaanse verslaggeefster Erin Andrews maandag een schadevergoeding van 55 miljoen dollar toegewezen voor een naaktvideo die een stalker van haar had gemaakt in een hotel. De man plaatste het filmpje vervolgens op internet. Het filmpje werd door miljoenen mensen gezien. Andrews voelde zich publiekelijk vernederd en lijdt sinds het incident aan depressies. Tijdens de verklaringen die ze aflegde en het aanhoren van de uitspraak barstte de 37-jarige presentatrice meerdere malen in huilen uit. Ze stelde dat de ze nog elke dag wordt aangesproken op het filmpje.

55 miljoen dollar – een bedrag van die orde van grootte roept de vraag op die in de titel van dit commentaar staat.

Ik probeer niet een antwoord te wagen. Dat zou een onmogelijke opgave zijn. In plaats daarvan nodig ik de lezer uit via Google naar de zogenaamde QUALI’s te gaan: quality adjusted life years. In het academische vakgebied ‘medische ethiek’ wordt daarover een hoogdravende, diepgravende, vèrstrekkende discussie gevoerd over wat de mens het meest nabij is: de kwaliteit van leven. En die MOET natuurlijk in maat en getal tot in decimalen achter de komma worden berekend, anders betekent het niks en is het geen wetenschap. Lees verder in Marx en de ellende van de dialectiek tussen kwaliteit en kwantiteit.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Taal als muziek

Gisterenavond laatste uitzending van dit seizoen van het AVRO televisieprogramma Maestro.

Hoogst interessant format. Tip voor een nieuwe variant: laten horen (en zien?) hoe verschillende talen – Nederlands, Engels, Duits, Italiaans … – you name it – “muzikaal” verschillend klinken.

Inspiratiebron voor deze tip: de manier waarop jurylid Dominic Seldis (1971, native English speaker, aanvoerder van de contrabassen in het Koninklijk Concertgebouworkest) Engels sprak. Dat was, met alle respect en m.m. (= mutatis mutandis), net zo mooi als de mooiste muziek van het orkest.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Ondeelbaar D66 en het weekritme

Zojuist gelezen: Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken) weigert gehoor te geven aan een oproep van de Tweede Kamer om de Zondagswet af te schaffen. D66 dient daarom een initiatiefwet in om een einde te maken aan de wet die de  zondagsrust moet beschermen. “De wet is niet meer van deze tijd”, zegt D66-Kamerlid Fatma Koser Kaya tegen NU.nl.

O ja? Wie maakt op welke gronden uit wat wel en niet “van deze tijd” is? Wat IS tijd, ”Wat IS “(deze) tijd”, trouwens?

Kèn de geschiedenis! Omstreeks 1920 wilden de nieuwe, communistische machthebbers in de Sowjet Unie de arbeidsproductiviteit verhogen. Daartoe wilden ze de tiendaagse werkweek in voeren. NO WAY! Het Russische woord voor de zevendaagse week is НЕДЕЛЯ, nedelja: wat niet gedeeld mag worden. De Russen weigerden massaal.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Minister Schippers maakt de blits met de ‘kracht’ die ‘ergens achter’ zit

Zelden heeft de NRC er in een analyse volgens mij zó naast gezeten als vandaag in zijn commentaar op wat minister Schippers (VVD) zaterdag ventileerde over duistere krachten die tegen haar partij zouden opereren. Ik citeer uit het hoofdartikel:

‘Afgelopen zaterdag beweerde Schippers in een vraaggesprek met dagblad de Telegraaf dat er een bewuste campagne school achter de afgelopen weken aan het licht gekomen affaires waarbij VVD’ers betrokken waren. Zij doelde in het bijzonder op de zaak die begin vorige week leidde tot het aftreden van de VVD-coryfeeën op het departement van Veiligheid en Justitie, minister Opstelten en staatssecretaris Teeven. … Zij is ervan overtuigd dat er „ergens een kracht” zit achter het telkens oprakelen van de kwestie rond de deal met drugscrimineel Cees H. … Dit is nogal een bewering. Zeker als deze gedaan wordt zonder enige verdere bewijsvoering. Die heeft zij dan ook niet, gaf Schippers toe. Het blijft bij haar constatering dat het geen toeval was dat de omstreden deal met de drugscrimineel nu in het nieuws kwam.’

In een artikel in de rubriek Analyse op blz. 5 vind ik als aanvulling: ‘Over Schippers’ motieven verschillen de meningen. … Hoe het ook zij: dat Schippers, een extreem ervaren politica, het nodig acht deze uitspraken te doen, zegt iets over de stemming in het VVD-campagneteam. Met nog een paar dagen te gaan tot de Statenverkiezingen, staat de grootste regeringspartij onder druk.’

Tot zover de feiten zoals ze in de krant staat. Nu het oordeel van de NRC [met cursivering van mij] zoals het in de krant staat.

Uit het hoofdartikel haal ik: ‘Volkomen terecht hebben politici van andere partijen Schippers dan ook opgeroepen te zwijgen als zij niet over nadere aanwijzingen over een bewuste actie beschikt. … Met haar bewust gekozen bewoordingen legt minister Schippers het accent op de boodschapper van de affaire in plaats van de affaire zelf. Dat is hoe dan ook de verkeerde volgorde. Uit het artikel op blz. 5 haal ik: ‘Is het een list om de VVD-kiezer naar de stembus te krijgen door de slachtofferkaart te spelen? Of een verbale uitglijder in een campagne die ten prooi is gevallen aan de wet van Murphy?

Tot zover de NRC. Nu mijn eigen oordeel, aansluitend op wat ik hier zaterdag en gisteren al schreef over dit mooie verhaal: dit is politiek drama in optima forma.

In het VVD campagneteam zijn ingewijden aan het werk die geheime kennis hebben over iets dat nog bijna niemand anders durft te weten, laat staan hardop uit te spreken. Een ontelbaar groot aantal Nederlandse burgers hebben diep in hun gemoed onuitsprekelijk de pest aan alle serieuze politici en journalisten. De reden daarvoor is simpel: serieuze politiek en journalistiek worden steeds minder simpel, en steeds meer burgers begrijpen daar eenvoudig niets van [een mooi toeval maakt dat Hofland in dezelfde krant van vandaag een actuele column heeft over toenemend analfabetisme]. Het onbegrip van al die burgers in combinatie met het onomstotelijke feit dat politiek ons leven daadwerkelijk beïnvloedt, maakt dat steeds meer mensen steeds meer gaan vertrouwen op hun diepste bijgeloof aan occulte krachten die ‘ergens’ werkzaam zijn, en die geheime krachten kunnen alleen effectief werken als ze juist niet nader benoemd en toegelicht worden.

Conclusie: ‘Volkomen terecht‘ en ‘de verkeerde volgorde‘ slaat nergens op, ‘een list om de VVD-kiezer naar de stembus te krijgen‘ slaat de spijker op zijn kop, maar ‘slachtofferkaart spelen‘ zit er dan net weer naast en ‘de wet van Murphy’ slaat weer helemaal nergens op.

Politiek is het een horror-story. Als drama heeft het Shakespeariaanse allure.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

In de campagne voor de nakende statenverkiezigen speelt een drama van Shakespeariaanse allure

Het is de meeste landgenoten misschien nog niet opgevallen, maar in de Nederlandse politiek speelt zich dezer dagen een drama af van Shakespeariaanse allure – uiteraard in de bescheiden afmetingen en de vale kleuren van onze nationale poldercultuur, maar voor de alerte Den Haag watcher onmiskenbaar klassiek.

Het begon haast onopgemerkt toen Mark Rutte op 6 maart in een debat opmerkte dat wat hem betreft uitgereisde jihadisten beter kunnen sneuvelen dan hier terugkomen om opnieuw dood en verderf te zaaien.

‘Het kan niet anders …’ – ik citeer nu Edith Schippers, niet naar de letter maar helemaal naar de geest zoals ik die proef – of dat was achter de schermen afgesproken werk van de scenario-schrijvers van de campagnes. Wilders was met griep naar huis gestuurd en Rutte mocht zeggen wat ongeveer tweederde van de Nederlanders stiekem denkt: ‘laat al die verrekte alle moslims lekker een enkele reis verdienen naar hun paradijselijke hiernamaals om daar voor hun onthoofding van onschuldige burgers en nieuwsgierige journalisten tot in alle eeuwigheid beloond te worden met maagdelijke geneugten’ [ik vat het nu in mijn eigen woorden in een van de meer populaire idiomen van cyberspace samen].

En toen kwam mw. Schippers zelf aan het woord: „De een zegt: het is de onderwereld. De ander zegt: het zijn krachten bij justitie. Een derde zegt: het zijn krachten uit de advocatuur. Ik kan dat niet beoordelen. Maar er zit ergens een kracht achter,” [gisteren in de Telegraaf].

‘De een zegt, … de ander zegt, …, … ergens … krachten … ‘: een béétje drama-schrijver ruikt z’n kans. En dan wordt hij op zijn wenken bediend door, of all people, kunsthistoricus (!) Alexander Pechtold. In een perfecte imitatie van Batavus Droogstoppel roept hij mw. Schippers op om te doen wat in de goede oude tijd in Nederland usance was, namelijk haar beschuldigingen ofwel hard maken met bewijzen ofwel terugnemen – dit is zwarte humor zoals in de Nederlandse media zelden vertoond wordt, toch? Leeft u echt op een andere planeet, Alexander Pechtold? Of doet u stiekem mee in het spel?

Het echte genie steekt natuurlijk in al de campagnestrategen. Ik voorspel dat VVD en PVV samen woensdag ongeveer tweederde van de stemmen zullen halen.

Posted in Uncategorized | Leave a comment