‘De zelfmoordenaars “weten” waar zij heen “willen”. Wij niet.

De zelfmoordenaars weten waar zij heen willen. Wij niet.

Zó, zonder enkele en dubbele aanhalingstekens, stond het als kop boven de column van Caroline de Gruyter in de NRC van 25 maart.

De twee-maal-twee aanhalingstekens die ik heb aangebracht, vatten een essentieel inzicht samen over de jihad.

Jihadstrijders blazen zich zelf op omdat ze naar het paradijs willen. En ze geloven absoluut heilig dat ze als beloning voor wat ze doen, daar ook zullen komen. Dat geloof is voor hen zó absoluut, dat weten dat het zo zal gaan.

Dat inzicht presenteerde Caroline de Gruyter 25 maart in haar column.

Dat meende ik althans uit de kop boven haar column te kunnen afleiden.

Na lezing van de tekst van die column moet ik ernstig betwijfelen of zij dat wel zo zegt.

Enkele passages zouden kunnen suggereren dat het in die tekst staat. Ik citeer:

“… … Zelfverzekerd, met totale overgave aan hun missie … (Wij blijven) te veel hangen in onbegrip voor wat zelfmoordenaars motiveert. We moeten juist inzicht krijgen in wat hen beweegt, anders wordt het moeilijk ze te bestrijden.”

Dan komt opeens iets anders:

“De zelfmoordenaars weten waar ze heengaan. Wij niet.”

De cursivering in de vorige zin komt van mij. Wel staat de schrijfwijze “heengaan” zó, als één woord, in het origineel. Dit ‘heengaan’ betekent volgens mij niet dat ze (“ergens) heen gaan [naar een plaats op aarde waarvan ze dan naar redelijk vermoeden mogen aannemen dat ze er zullen aankomen en wellicht zullen kunnen terugkomen]’. ‘Heengaan’ heeft volgens de geijkte definitie (ook, maar volgens mij vooral) de betekenis “sterven”.

Zó gelezen zou Caroline de Gruyter inderdaad hebben kunnen willen stellen wat ik hier lees.

Maar in de twee laatste zinnen wordt het toch weer hoogst twijfelachtig, hoewel … . Ik citeer, ook weer met cursivering van mij:

“Europeanen moeten, behalve kaarsjes branden, weer een gemeenschappelijke politieke bestemming vinden. Anders kunnen ze deze cruciale vragen nooit beantwoorden. Europeanen moeten niet alleen kaarsjes branden, maar de grote vragen onder ogen zien.”

Dat is heel duidelijk.Wij Europeanen moeten de grote vragen onder ogen zien – dat staat er letterlijk; daarover bestaat geen twijfel of misverstand.

Blijft de vraag welke die grote vragen zijn. Ik suggereer er één, een vraag waarover essentiële misverstanden leven. Hij kwam ter sprake in een brief in de NRC van 23 februari naar aanleiding van de uitgebreide aandacht die de televisie-uitzending over de levenseindekliniek een week eerder in de krant terecht gekregen had. Ik citeer:

“Alsof er wetenschappelijke consensus over is, wordt doodgezwegen dat allerminst vast staat dat de overledene na afloop rust zal vinden. In een mini-parabel van een skeptische theoloog: nergens vind je een zo grote concentratie leugens als op het kerkhof. Overal die woorden ‘Hier rust …’ – helemaal onjuist! In de eerste plaats rust de dierbare zeker niet, en als hij toevallig nu net even mag uitrusten, is het zeker niet hier. Het staat allerminst vast dat hierna niets meer is. De verhalen over BijnaDoodErvaringen die enige tijd geleden wereldwijd een hype waren, zijn nu verstomd, en ze verdienen niet alleen de kritische kanttekeningen die ze destijds gekregen hebben, maar ook nog steeds serieuze en onbevangen aandacht. Veel mensen beleven enigerlei vorm van postmortaal voortbestaan als realiteit. Wie deze gedachte zo nadrukkelijk als nu gedaan wordt in de euthanasie-praktijk stilzwijgend buiten beschouwing laat, doet hen die dat zo beleven onrecht.”

Voor velen die denken zoals in deze brief wordt aangeduid, gaan jihadisten naar een bestemming waar zij in een nieuw soort bewustzijn geconfronteerd zullen worden met wat zij die tientallen anderen die, tegelijk met hen en door hun toedoen, gestorven zijn, hebben aangedaan.

 

 

Posted in Uncategorized | Tagged , , , | Leave a comment

Paaszaterdag JC

Het toeval speelt ons soms op lugubere wijze parten.De NRC blaast een dapper partijtje mee.

Eergisteren, op Witte Donderdag, begon het al. Fokke en Sukke waren als veredelde ramptoeristen naar de hemelpoort gereisd en zagen daar De Ware Verlosser aankomen.

Op Goede Vrijdag had het hoofdartikel een mooie echo van die wijsheid in zijn kop: ‘God van Nederland gemuteerd: … Nu is hij of zij onder meer Allah, Boeddha in het tuincentrum, en Iets van de ietsisten.’

Al dagen lang zie ik op kleurenfoto’s in de krant en op het scherm telkens billboards langskomen met JC in koeienletters.

Hoe toepasselijk! Vandaag is Stille Zaterdag. De Katholieke Kerk, althans wat daarvan over is, leert dat JC [= Jezus Christus] op Paaszaterdag ‘neergedaald is ter helle’.

Amsterdam, begrijp ik, overweegt nu de stad een nieuwe naam te geven: ‘JohanCruijffstad’.

Zelfs Youp krijgt er religieuze bevliegingen van: “Ik merk dat het verschrikkelijke Brusselnieuws in één klap uit mijn hoofd is weggebulldozerd. Ik denk aan de slachtoffers die tot hun verrassing Johan het paradijs binnen zien wandelen.”

Van dat laatste geeft de kop boven de column van Caroline de Gruyter van vandaag een treffende echo: ‘De zelfmoordenaars weten waar zij heen willen. Wij niet.’

Dat geeft ten minste enige ontluistering aan het helse spiegelfeest dat in deze paasdagen 2016 door de wereld gaat.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Na Zaventem

Het is alweer iets van gisteren – Zaventem. Uit de veelheid van commentaren pluk ik één topos: de vraag “Wat zeg je tegen jonge kinderen?” Juliette Vasterman bespreekt die vraag in de NRC van vandaag. Haar eerste antwoord is simpel: “Niets.”

Haar eerste toelichting zet aan het denken. “Tenminste, zolang het niet hoeft.”

‘Dat zegt Marina van der Wal, opvoedkundige en auteur van Het enige echte eerlijke puberopvoedboek’, vervolgt Vasterman. ‘Misschien heeft ze een wat eigenzinnige mening, zegt ze. Maar ze vindt het echt geen goed idee om kinderen met een hoop leed op te zadelen. „Jonge kinderen begrijpen het niet, kunnen gebeurtenissen niet plaatsen en niet relativeren.” Met als mogelijk gevolg: angst, bedplassen, buikpijn of concentratieproblemen.’

Dat lijkt me paedagogisch een verstandig advies. Bij het vervolg van de toelichting heb ik commentaar: “… volwassenen vergeten dat zij vaak vanuit hun eigen perspectief dingen uitleggen. En ze vergeten dat ze zelf een dosis levenservaring hebben.” Dat is natuurlijk helemaal juist. Maar dan komt het. “Wij weten dat dood betekent dat het voor altijd is, … ‘

O ja? Weten wij dat? En wie zijn die “wij”?

Een van mijn vrienden werkt aan een zogenoemde afternote – een soort levenstestament met een gezichtsveld dat verder reikt dan de horizon van het aardse bestaan. Af en toe laat hij me iets lezen. Ik citeer:

Van Rudolf Steiner leren we dat de gestorvenen niet echt dood zijn. Ze leven alleen op een andere manier. Op die andere manier zijn ze bij ons, om ons heen, in ons. … Die dimensie noemen wij meestal het hiernamaals. Dat is een foute naam. Dat zogenaamde hiernamaals is even goed het hiervoormaals voor ons volgend leven; dat is net zo belangrijk. Hiertussenmaals is de juiste naam, of limbus – een oud woord voor wat ook wel purgatorium of vagevuur heet. … Dáár ligt de grote ontdekking van Steiner. De tijden veranderen, wij veranderen met hen, de grote verandering van onze tijd is dat we nu zekere kennis kunnen krijgen over het hiertussenmaals. We kunnen in onze ziel kijken, en kunnen daar dezelfde zekere kennis verwerven als we in de natuurwetenschappen doen over wat na onze dood zal gebeuren. Dat perspectief opent Steiner in zijn filosofische magnum opus, ‘De filosofie van de vrijheid’: een exacte wetenschap over ‘gene zijde’!”

Wordt vervolgd.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Is er vooruitgang in de vooruitgang? NEE

‘Is internet revolutionair?’ vraagt Robert Gordon in de NRC van 19 maart. NEE, antwoordt hij: ‘Er is juist een tekort aan écht grote uitvindingen.’

Het lijkt alleen maar zo, specificeert hij.

‘Zelfrijdende auto’s maken hun eerste ritjes op snelwegen, robots gaan volgens sommige economen veel banen overnemen, de smartphone is binnen een paar jaar tijd een onmisbaar communicatiemiddel geworden’, geeft Gordon als actuele voorbeelden.  ‘Het is verleidelijk om te denken dat vernieuwing sneller gaat dan ooit en dat we middenin een ongekende technologische revolutie zitten’, licht hij toe.’Dat is ook wat veel technologiebedrijven zeggen.’

Maar het tegendeel is het geval, zegt de auteur van het begin dit jaar verschenen boek The Rise and Fall of American Growth, in een vraaggesprek met NRC. „Sterker: we zitten in een periode van stagnatie.”

Hij heeft op een gruwelijke manier gelijk. Kijk en luister naar, en denk dóór over wat vanochtend in Brussel gebeurd is en nog steeds, in een ruime omtrek van de hoofdstad van de Europese Unie gaande is terwijl ik dit schrijf.

Alle woorden schieten te kort om … enzovoort; zodra het om oordelen gaat, flitsen de riedeltjes weer over het scherm.

De woorden die we nodig zouden hebben om echt te begrijpen wat hier gaande is, zijn er domweg niet. “Hemel, hel, hiernamaals, paradijs …” – voor moslims verwijzen die woorden naar realiteiten. Voor een aantal moslims legitimeren die realiteiten terreur. Niemand kan zeggen voor hoeveel moslims dit geldt.

Voor ‘ons’ [= lezers van mijn WordPress-dossier] verwijzen die woorden naar … – wordt vervolgd.

Voor nu vat ik alleen samen: Ceterum censeo dat het kairos is voor een programma “Rudolf Steiner revisited” – Overigens ben ik van mening dat het an der Zeit is, dat de tijd óverrijp is, voor een herwaardering van wat Steiner allemaal geleerd heeft.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Opwelling

‘Plegers van een levensdelict worden voor hetzelfde feit sinds enkele jaren vaker veroordeeld voor doodslag dan voor moord.’

Dat meldt een bericht in de NRC vandaag.

‘In 2013 zijn de voorwaarden voor het bewijzen van moord aangescherpt en sindsdien hebben rechters bijna 40 procent van de zaken waarin moord bewezen was verklaard, in hoger beroep afgezwakt tot doodslag. En dat scheelt flink in de straf, blijkt uit onderzoek van deze krant naar ruim honderd moord- en doodslagzaken tussen 2011 en 2013 die door de rechtbank en in hoger beroep door het gerechtshof zijn behandeld. Voor moord, waarbij ‘voorbedachte rade’ is vereist, kan levenslang worden gegeven. Voor doodslag, een handeling ”in opwelling”, maximaal vijftien jaar. Gemiddeld kregen de daders uit het onderzoek ruim veertien jaar celstraf voor moord, in hoger beroep was dat nog geen tien jaar voor doodslag. Dat rechters in hoger beroep moord en doodslag lichter bestraffen heeft vele oorzaken – andere beoordeling van feiten, toerekeningvatbaarheid. Maar ook de aanscherping van de eis voor een bewezen ‘moord’ blijkt dus een belangrijke rol te spelen. Van moord was voorheen sprake als een verdachte de tijd en gelegenheid had gehad om na te denken – enkele seconden waren genoeg. In 2013 stelde de Hoge Raad dat voortaan moest vaststaan dat een dader ook van die tijd en gelegenheid gebruik had gemaakt. Alleen dan is ‘voorbedachte rade’ bewezen, anders is het doodslag, aldus de hoogste rechter.’

Tot zover het bericht. De cursiveringen zijn van mij. Ik noteer twee associaties.

De eerste komt uit het lemma Augenblick in het Historisches Wörterbuch der Philosophie van Joachim Ritter e.a.: ‘Als ogenblik oftewel het plotselinge (τὸ ἐξαίφνης) benoemt Plato in de dialoog ‹Parmenides› (155 e–157 b) dat specifiek wonderbaarlijke (ἄτοπον), waarin het éénmalige van beweging overgaat (μεταβάλλει) in rust, en van rust weer terug in beweging: de overgang van “zijn” in “niet zijn”. Dit is “specifiek wonderbaarlijk” omdat dit exaifnês tussen rust en beweging buiten de tijd is.’

De tweede associatie komt uit het proefschrift ‘Wetenschap van gene zijde – Geschiedenis van de Nederlandse parapsychologie in de twintigste eeuw’ waarop Ingrid Kloosterman (1983) op 23 februari in Utrecht promoveerde: ‘In 2011 publiceerde de Amerikaanse sociaal psycholoog Daryl Bem een geruchtmakend artikel in het Journal of Personality and Social Psychology. In zijn “Feeling the future” presenteerde Bem negen studies met “experimental evidence for anomalous retroactive influences on cognition and effect”. Bem meende met de resultaten van deze experimenten het bewijs te leveren dat informatie uit de toekomst onze gedragingen in het heden kunnen beïnvloeden en dat er dus een zogenoemde retroactieve invloed van de toekomst op het heden zou bestaan. … De negen studies die Bem presenteerde in zijn artikel gingen alle uit van een algemeen geaccepteerd psychologisch effect, waarbij vervolgens de volgorde van de stimuli in de test werd omgedraaid ‘(…) so that the individual’s responses were obtained before rather than after the stimulus events occurred’.

Wie het vatten kan, die vatte het. Wie meer wil weten, reagere: hugo@verbrugh.nl

 

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Deutsche Geist

Binnenkort is het weer Boekenweek. Maxim Februari schreef erover in de NRC van 8 maart: ‘De Boekenweek stuurt eau de cologne rond. Een fles 4711 in een pakje: de postbode laat het op de stoep voor me achter. ’s Avonds laat schroef ik in gedachten de dop van de fles en dan golft de eeuwigheid opeens voorwaarts en achterwaarts over me heen.’

Een geschifte mix van begrip en onbegrip, instemming en weerzin en nog veel meer golft omhoog en omlaag, heen en weer naar links en rechts, vooruit en achteruit, alsmaar golvend tussen het zijnde en het niet zijnde, over en door mij heen. Is dit nou poëtisch of cryptisch, DOET het me iets of doet het me niks, wat voor vragen en onzekerheid roept dit in mij op?

Iets verderop in de tekst wordt het duidelijker. ‘Nu ik hier ’s avonds laat in de keuken, leunend tegen het aanrecht, door Sehnsucht wordt overvallen, komt dat niet louter door de geur uit het flesje 4711. De Duitse letteren staan dit jaar centraal in de Boekenweek en hier sta ik met een Duitse fles Kölnisch Wasser dat Eau de Cologne heet. Het is niet zozeer de geur, maar vooral dat woord, Cologne, dat me voorover het verleden en achterwaarts de toekomst in gooit, en ik weet niet eens waarom. … ‘Das ist die Sehnsucht’, zegt Rilke. Geen verblijfplaats hebben in de tijd – ‘keine Heimat haben in der Zeit.’ Je valt door de geschiedenis heen, je voelt tijdperken verstrijken en je hebt geen ander houvast dan het verlangen naar iets onbestemds waarvan je weet dat het nooit komen zal. Overal in de Duitse onspecificeerbaarheid mist iets, ontbreekt iets en dat roept ons. In zijn gedicht ‘Sehnsucht’ ziet Friedrich Schiller weliswaar een bootje dat hem naar het wenkende perspectief kan brengen, ‘einen Nachen seh ich schwanken’, maar de veerman ziet hij niet. ‘Aber ach! der Fährmann fehlt.’

DAT herken ik. Unverständlichkeitsbedürfnis, Vergangenheitsbewältigung, Wiedergutmachung. Dat is het. Daar moet ik het over hebben, anders ga ik via de X en de Y van het vrouwelijke en het totaal andere mannelijke dat ik toevallig in deze incarnatie ben en dat Februari op een heel bijzondere manier ook kent, aan Zynismus ten onder.

De bijzondere kennis van de X-enY-chromosomen van Februari is een oud verhaal. Hij begon zijn leven als een vrouw. Als Marjolijn Februari had zij/hij toen ook al een column in de NRC. Op 1 oktober 2011 nam zij als spreker deel aan een Symposium over het boek ‘De Filosofie van de Vrijheid’ van Rudolf Steiner van de Iona Stichting en het open ontmoeting- en studiecentrum voor antroposofie in Amsterdam. Als uitgangsstelling gaf ze: ‘Het oordeel over wat er is gebeurd is slechts een afgeleide van het plan om iets te gaan doen. Uit het verslag van Jac. Hielema citeer ik: ”Met stomheid geslagen.”, begon Marjolijn Februari (1963), schrijver en columniste haar betoog. Waarom? Omdat ze eindelijk antwoorden vond op vragen waarop ze als 22-jarige al wilde promoveren.

Haar favoriete citaat uit het boek: ”Streven op zichzelf schenkt vreugde.”

Zou Maxim Februari zich dit herinneren?

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Toeval bestaat

Binnen enkele minuten krijg ik twee berichten binnen. Eerst een reclame boodschap voor een bedrijf dat video-marketing doet. ‘Beelden zeggen meer dan woorden!’ is de boodschap.

Maar wat zeggen die beelden precies? Amper een minuut later krijg ik die vraag indringender dan ooit voorgelegd. De digitale editie van de NRC komt binnen.

Op de voorpagina een foto over de hele breedte en bijna de halve hoogte; onderschrift: ‘Na nachtelijk vooroverleg van de Turkse premier Davutoglu (links), de bondskanselier Merkel en premier Rutte bereikten EU-leiders gisteren een principeakkoord over vluchtelingen. Foto Jonas Roosens/ANP’

Wat zegt die foto precies? Ik kan alleen voor mezelf spreken. Als een magneet trekt het, excusez le mot, smoel van Rutte mijn blik naar hem. Ik herinner me niet dat ik zó een lugubere rotkop ooit eerder in een nette krant gezien heb. En nota bene: dit is nothing personal. Ik vind echt dat Rutte het in veel opzichten goed doet. Ik kan me alleen niet onttrekken aan de verdenking dat de NRC-redactie-vergadering van de vele foto’s die ze gekregen zullen hebben juist die met déze idiote tronie hebben gekozen als een soort wraakoefening.

De conclusie van het hoofdartikel geeft voedsel aan mijn verdenking: ‘De doorbraak moet dus nog maar blijken. Duidelijk op dit moment is slechts de hoge politieke prijs die het vragende Europa aan spelbepaler Turkije moet betalen.’

In het Nederlands Dagblad staat het duidelijker: ‘De EU zoals we die kennen, is ten dode opgeschreven, zeggen buitenstaanders. Want een unie die moet worden gered door Turkije, die verkoopt haar ziel, waarschuwen ook Europarlementariërs.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Wat is de waarde van een mensenleven?

Bericht op NU, vandaag: Een jury heeft de Amerikaanse verslaggeefster Erin Andrews maandag een schadevergoeding van 55 miljoen dollar toegewezen voor een naaktvideo die een stalker van haar had gemaakt in een hotel. De man plaatste het filmpje vervolgens op internet. Het filmpje werd door miljoenen mensen gezien. Andrews voelde zich publiekelijk vernederd en lijdt sinds het incident aan depressies. Tijdens de verklaringen die ze aflegde en het aanhoren van de uitspraak barstte de 37-jarige presentatrice meerdere malen in huilen uit. Ze stelde dat de ze nog elke dag wordt aangesproken op het filmpje.

55 miljoen dollar – een bedrag van die orde van grootte roept de vraag op die in de titel van dit commentaar staat.

Ik probeer niet een antwoord te wagen. Dat zou een onmogelijke opgave zijn. In plaats daarvan nodig ik de lezer uit via Google naar de zogenaamde QUALI’s te gaan: quality adjusted life years. In het academische vakgebied ‘medische ethiek’ wordt daarover een hoogdravende, diepgravende, vèrstrekkende discussie gevoerd over wat de mens het meest nabij is: de kwaliteit van leven. En die MOET natuurlijk in maat en getal tot in decimalen achter de komma worden berekend, anders betekent het niks en is het geen wetenschap. Lees verder in Marx en de ellende van de dialectiek tussen kwaliteit en kwantiteit.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Taal als muziek

Gisterenavond laatste uitzending van dit seizoen van het AVRO televisieprogramma Maestro.

Hoogst interessant format. Tip voor een nieuwe variant: laten horen (en zien?) hoe verschillende talen – Nederlands, Engels, Duits, Italiaans … – you name it – “muzikaal” verschillend klinken.

Inspiratiebron voor deze tip: de manier waarop jurylid Dominic Seldis (1971, native English speaker, aanvoerder van de contrabassen in het Koninklijk Concertgebouworkest) Engels sprak. Dat was, met alle respect en m.m. (= mutatis mutandis), net zo mooi als de mooiste muziek van het orkest.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Ondeelbaar D66 en het weekritme

Zojuist gelezen: Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken) weigert gehoor te geven aan een oproep van de Tweede Kamer om de Zondagswet af te schaffen. D66 dient daarom een initiatiefwet in om een einde te maken aan de wet die de  zondagsrust moet beschermen. “De wet is niet meer van deze tijd”, zegt D66-Kamerlid Fatma Koser Kaya tegen NU.nl.

O ja? Wie maakt op welke gronden uit wat wel en niet “van deze tijd” is? Wat IS tijd, ”Wat IS “(deze) tijd”, trouwens?

Kèn de geschiedenis! Omstreeks 1920 wilden de nieuwe, communistische machthebbers in de Sowjet Unie de arbeidsproductiviteit verhogen. Daartoe wilden ze de tiendaagse werkweek in voeren. NO WAY! Het Russische woord voor de zevendaagse week is НЕДЕЛЯ, nedelja: wat niet gedeeld mag worden. De Russen weigerden massaal.

Posted in Uncategorized | Leave a comment